Η συνεργασία δεν σημαίνει απλώς ότι πολλά παιδιά κάθονται στο ίδιο τραπέζι. Ούτε ότι ένας μαθητής ολοκληρώνει όλη την εργασία και οι υπόλοιποι ακολουθούν.
Η ουσιαστική συνεργασία και ομαδικότητα στα παιδιά απαιτεί να μπορούν:
- να συμφωνήσουν σε έναν κοινό στόχο,
- να μοιράσουν ρόλους,
- να ακούν διαφορετικές απόψεις,
- να αναλαμβάνουν το μέρος της ευθύνης που τους αναλογεί,
- να προσφέρουν και να ζητούν βοήθεια,
- να αντιμετωπίζουν τις διαφωνίες,
- να συνθέτουν τις ιδέες τους σε ένα κοινό αποτέλεσμα.
Ο ΟΟΣΑ συνδέει την αποτελεσματική συνεργασία με την προσωπική υπευθυνότητα, την ποιότητα των αλληλεπιδράσεων μέσα στην ομάδα και την προσπάθεια επίτευξης λύσεων.
Γιατί τα παιδιά δυσκολεύονται μερικές φορές να συνεργαστούν
Η συνεργασία είναι απαιτητική, επειδή το παιδί πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στις προσωπικές του επιθυμίες και στις ανάγκες της ομάδας.
Μπορεί:
- να θέλει να επιβάλει τη δική του ιδέα,
- να αποφεύγει την ευθύνη,
- να φοβάται ότι δεν θα ακουστεί,
- να δυσκολεύεται να δεχτεί κριτική,
- να απογοητεύεται όταν οι άλλοι εργάζονται με διαφορετικό ρυθμό,
- να παραιτείται όταν προκύψει μια διαφωνία.
Αυτές οι δυσκολίες δεν σημαίνουν ότι «δεν είναι ομαδικό παιδί». Δείχνουν ποια επιμέρους δεξιότητα χρειάζεται περισσότερη εξάσκηση.
Η συνεργασία μέσα από την ξένη γλώσσα
Η σύγχρονη γλωσσική εκπαίδευση προσφέρει ένα φυσικό πλαίσιο για συνεργατικές δραστηριότητες. Η προσανατολισμένη στη δράση προσέγγιση του Κοινού Ευρωπαϊκού Πλαισίου προτείνει ρεαλιστικά σενάρια που οδηγούν σε ένα κοινό project ή αποτέλεσμα. Παράλληλα, ενισχύει την ενεργή συμμετοχή των μαθητών μέσα από τον συνδυασμό συνεργατικής εργασίας και προσωπικού αναστοχασμού.
Στα Sotirchou Learning Centres, οι μαθητές μπορεί να κληθούν να:
- σχεδιάσουν μαζί μια παρουσίαση,
- γράψουν και να παρουσιάσουν μια ιστορία,
- οργανώσουν ένα debate,
- λύσουν ένα πρόβλημα με περιορισμένο χρόνο,
- μοιράσουν αρμοδιότητες για ένα project,
- αναλάβουν διαφορετικούς ρόλους σε μια θεατρική δραστηριότητα.
Η γλωσσική επικοινωνία αποκτά έτσι συγκεκριμένο λόγο ύπαρξης: οι μαθητές χρειάζονται τη γλώσσα για να συνεννοηθούν και να ολοκληρώσουν κάτι μαζί.
Οι βασικές δεξιότητες μιας αποτελεσματικής ομάδας
Ενεργητική ακρόαση
Το παιδί δεν περιμένει απλώς τη σειρά του για να μιλήσει. Προσπαθεί να κατανοήσει την ιδέα του άλλου.
Καθαρή επικοινωνία
Εξηγεί τι προτείνει, τι χρειάζεται και πού διαφωνεί, χωρίς ασαφείς ή επιθετικές διατυπώσεις.
Ανάληψη ρόλου
Γνωρίζει ποια ευθύνη έχει αναλάβει και προσπαθεί να την ολοκληρώσει εγκαίρως.
Ευελιξία
Δέχεται ότι η τελική λύση μπορεί να διαφέρει από την αρχική προσωπική του πρόταση.
Υποστήριξη
Προσφέρει βοήθεια σε έναν συμμαθητή χωρίς να αναλαμβάνει όλη την εργασία αντί για εκείνον.
Επίλυση διαφορών
Αντί να αποχωρεί ή να συγκρούεται, προσπαθεί να εντοπίσει το πραγματικό σημείο διαφωνίας και να βρει μια λύση.
Πώς διαχειριζόμαστε τη διαφωνία μέσα στην ομάδα
Μια ομάδα που δεν διαφωνεί ποτέ δεν είναι απαραίτητα καλή ομάδα. Η διαφωνία μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες ιδέες, εφόσον διαχειριστεί σωστά.
Τα παιδιά μπορούν να μάθουν να χρησιμοποιούν διατυπώσεις όπως:
- «Καταλαβαίνω την ιδέα σου, αλλά σκέφτομαι και μια άλλη επιλογή».
- «Ποιο είναι το βασικό πλεονέκτημα της πρότασής σου;»
- «Μπορούμε να συνδυάσουμε τα δύο σχέδια;»
- «Τι θα ήταν δίκαιο για όλους;»
- «Ας αποφασίσουμε με βάση τον στόχο μας».
Η εξομάλυνση διαφορών δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει να συμφωνούν σε όλα. Σημαίνει ότι μπορούν να συνεχίσουν να συνεργάζονται με σεβασμό.
Τι μπορούν να ενισχύσουν οι γονείς
Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να αναπτύξει ομαδικότητα μέσα από καθημερινές ευθύνες και κοινές αποφάσεις.
Χρήσιμες πρακτικές είναι:
- Να αναλαμβάνει ένα σαφές μέρος μιας οικογενειακής δραστηριότητας.
- Να συμμετέχει στον προγραμματισμό μιας εξόδου ή μιας αγοράς.
- Να εξηγεί τη δική του θέση και να ακούει τις ανάγκες των υπολοίπων.
- Να μην παρεμβαίνει αμέσως ο ενήλικας σε κάθε μικρή διαφωνία.
- Να συζητείται μετά τι λειτούργησε και τι θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά.
Μαθαίνουμε μαζί, προχωράμε μαζί
Στα Sotirchou Learning Centres, η συνεργασία δεν είναι μια τυχαία συνέπεια της ομαδικής εργασίας. Αποτελεί δεξιότητα που καλλιεργείται με συγκεκριμένους στόχους, ρόλους και ανατροφοδότηση.
Μαζί με την ξένη γλώσσα, τα παιδιά μαθαίνουν να συμμετέχουν, να προσφέρουν, να ακούν και να πετυχαίνουν περισσότερα ως ομάδα.
