Όταν ακούμε τη λέξη «ηγεσία», συχνά φανταζόμαστε κάποιον που βρίσκεται μπροστά από όλους, δίνει οδηγίες και παίρνει αποφάσεις.
Στην παιδική ηλικία, όμως, οι ηγετικές δεξιότητες δεν πρέπει να ταυτίζονται με την κυριαρχία, την έντονη εξωστρέφεια ή την ανάγκη να ελέγχει κάποιος τους άλλους.
Ένα παιδί δείχνει ηγετική στάση όταν:
- αναλαμβάνει μια ευθύνη,
- οργανώνει τα βήματά του,
- παίρνει μια πρωτοβουλία,
- βοηθά την ομάδα να προχωρήσει,
- ακούει τις ανάγκες των άλλων,
- αναγνωρίζει ένα λάθος,
- παραμένει υπεύθυνο ακόμη και όταν κάτι δεν εξελίσσεται όπως περίμενε.
Ηγεσία και προσωπική πρωτοβουλία
Ο ΟΟΣΑ τοποθετεί την ενεργή συμμετοχή και την προσωπική πρωτοβουλία των μαθητών στο επίκεντρο του Learning Compass 2030. Η λογική του πλαισίου είναι ότι οι μαθητές χρειάζεται να μάθουν να κινούνται σε άγνωστα περιβάλλοντα, να βρίσκουν κατεύθυνση και να ενεργούν με νόημα και υπευθυνότητα, αντί να περιμένουν πάντοτε έτοιμες οδηγίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί αφήνεται χωρίς καθοδήγηση. Σημαίνει ότι, μέσα σε κατάλληλα όρια, έχει χώρο να επιλέξει, να αναλάβει και να αξιολογήσει τις ενέργειές του.
Τα βασικά στοιχεία της ηγετικής συμπεριφοράς
Υπευθυνότητα
Το παιδί κατανοεί ότι οι αποφάσεις και οι ενέργειές του έχουν συνέπειες. Δεν αναζητά πάντοτε κάποιον άλλον για να αναλάβει την ευθύνη.
Πρωτοβουλία
Δεν περιμένει συνεχώς να του υποδείξουν κάθε επόμενο βήμα. Προτείνει ιδέες και αναζητά τρόπους να συμβάλει.
Οργάνωση
Μπορεί να χωρίσει έναν στόχο σε μικρότερα βήματα, να διαχειριστεί τον χρόνο του και να παρακολουθήσει την πρόοδο.
Επικοινωνία
Εξηγεί καθαρά τι προτείνει και γιατί, χωρίς να υποτιμά τις απόψεις των άλλων.
Ενσυναίσθηση
Παρατηρεί πώς αισθάνονται τα μέλη της ομάδας και προσαρμόζει τη συμπεριφορά του.
Λήψη αποφάσεων
Εξετάζει διαφορετικές επιλογές, αναγνωρίζει πιθανούς κινδύνους και είναι έτοιμο να αναθεωρήσει όταν εμφανιστούν νέα στοιχεία.
Πώς καλλιεργείται η ηγεσία μέσα στην τάξη
Στα Sotirchou Learning Centres, οι μαθητές μπορούν να εξασκούν ηγετικές δεξιότητες μέσα από πραγματικούς ρόλους και όχι μόνο μέσα από θεωρητικές συζητήσεις.
Συντονισμός ενός project
Ένας μαθητής μπορεί να αναλάβει να οργανώσει τη σειρά των ενεργειών, χωρίς να κάνει ο ίδιος όλη την εργασία.
Παρουσίαση της ομάδας
Το παιδί εκπροσωπεί την ομάδα, παρουσιάζει το κοινό αποτέλεσμα και απαντά σε ερωτήσεις.
Εναλλαγή ρόλων
Οι ρόλοι δεν παραμένουν πάντα στους πιο εξωστρεφείς μαθητές. Κάθε παιδί μπορεί σταδιακά να δοκιμάσει τον συντονισμό, την παρουσίαση ή την ευθύνη ενός συγκεκριμένου μέρους.
Υποστήριξη συμμαθητή
Η ηγεσία φαίνεται και όταν ένα παιδί βοηθά έναν συμμαθητή να συμμετάσχει, χωρίς να τον επισκιάζει.
Αξιολόγηση της διαδικασίας
Μετά τη δραστηριότητα, οι μαθητές εξετάζουν αν η ομάδα οργανώθηκε σωστά, αν όλοι ακούστηκαν και τι θα μπορούσε να βελτιωθεί.
Η ήσυχη ηγεσία είναι επίσης ηγεσία
Δεν χρειάζεται κάθε παιδί να είναι ιδιαίτερα ομιλητικό ή να επιδιώκει την προσοχή.
Ένα πιο συνεσταλμένο παιδί μπορεί να δείχνει ηγετικές ικανότητες όταν:
- προετοιμάζεται με συνέπεια,
- παρατηρεί ένα πρόβλημα που οι άλλοι δεν πρόσεξαν,
- κρατά την ομάδα οργανωμένη,
- βοηθά στην αποκλιμάκωση μιας έντασης,
- διατυπώνει μια προσεκτικά μελετημένη πρόταση.
Η ηγεσία έχει διαφορετικές μορφές. Στόχος δεν είναι να δημιουργήσουμε έναν συγκεκριμένο τύπο προσωπικότητας, αλλά να βοηθήσουμε κάθε παιδί να αναγνωρίσει πώς μπορεί να συμβάλλει υπεύθυνα.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς
Οι γονείς μπορούν να καλλιεργήσουν την πρωτοβουλία χωρίς να ασκούν υπερβολική πίεση.
Μπορούν:
- Να αναθέτουν πραγματικές, κατάλληλες για την ηλικία ευθύνες.
- Να επιτρέπουν στο παιδί να προτείνει λύσεις πριν δώσουν τη δική τους.
- Να συζητούν τις συνέπειες μιας απόφασης χωρίς ειρωνεία.
- Να αναγνωρίζουν την υπεύθυνη προσπάθεια, ακόμη και όταν το αποτέλεσμα δεν είναι τέλειο.
- Να αποφεύγουν χαρακτηρισμούς όπως «δεν είσαι ηγετικός τύπος».
- Να ζητούν από το παιδί να αξιολογεί τι πήγε καλά και τι θα άλλαζε.
Η υπερβολική παρέμβαση μπορεί να στερήσει από το παιδί την ευκαιρία να αναπτύξει αυτονομία. Από την άλλη πλευρά, η πλήρης απουσία ορίων δεν αποτελεί καλλιέργεια ηγεσίας. Χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία και στην υποστήριξη.
Μεγαλώνουμε τους ηγέτες του αύριο
Στα Sotirchou Learning Centres, η ηγεσία δεν παρουσιάζεται ως τίτλος ή προνόμιο. Καλλιεργείται ως καθημερινή στάση υπευθυνότητας, πρωτοβουλίας, συνεργασίας και σεβασμού.
Μέσα από την ξένη γλώσσα, τα παιδιά μαθαίνουν να παρουσιάζουν ιδέες, να παίρνουν αποφάσεις και να συμβάλλουν θετικά σε μια ομάδα.
